Aifidí: Ní Bhíonn Aon Cheann Amháin Riamh Ann

Aifidí: bog, corp piorra orthu, beartaithe ar ghais agus ar bhun an fháis nua.

D’aimsigh An Trócaireach beart beag d’fheithidí glasa ar ghas agus scuab sé díobh iad lena mhéara. Níor sprae sé, níor fháisc sé — díreach scuab sé chun siúil iad, mar bhí siad bídeach agus mhothaigh an maru rómhór. An tráthnóna ina dhiaidh sin bhí an beart ar ais, dhá oiread an mhéid. Níor cailleadh na cinn a scuab sé den phlanda; thit siad isteach san ithir, dhreap ar ais aníos, agus thug siad treisithe leo. Sin an ceacht iomlán le haifidí: ní bhíonn aon cheann amháin riamh ann. Más féidir leat beart a fheiceáil, tá na céadta nach féidir leat. Ciallaíonn beartanna boga ar na gais agus ar an bhfás nua aifidí, agus is súmairí sú iad, mar sin lagaíonn siad í agus iad ag pórú. Is é a bhfuil thíos conas é a chríochnú i ndáiríre.

An leagan gairid:

• Feithidí beaga boga, glas de ghnáth, beartaithe ar ghais agus ar bhun na nduilleog óg
• Aifidí — pórann siad gan cúpláil, mar sin téann an daonra easpónantúil, ní de réir a chéile
• Séid díobh iad le huisce, cóireáil na bunanna, agus tabhair isteach bóíní Dé chun an cluiche fada a imirt
• Is iad iarmhar greamaitheach ar na duilleoga íochtaracha agus seangáin sa tent do chéad rabhaidh

Ag iarraidh an miondealú iomlán? Lean ort ag scrolláil.

Cén chuma atá ar aifidí ar channabas?

An ciontach faoi ghar: foirmeacha sciathánacha agus gan sciatháin, an dá phíopa eireabaill sin (cornicles) an comhartha cinnte.

Beag, bog, glas de ghnáth, buí éadrom uaireanta, beartaithe san áit is boige ar an bplanda — fás nua, gais bhoga, bun na nduilleog óg. Beathaíonn siad trí pholladh an fhíocháin agus an sú a shú amach, rud a lagaíonn í agus is féidir víris a iompar ó phlanda go planda. Is é an comhartha nach é an feithid féin é an praiseach a fhágann siad: honeydew, iarmhar siúcrúil greamaitheach a chlúdaíonn na duilleoga faoin gcoilíneacht. Má bhraitheann duilleog greamaitheach agus beart os a cionn, sin an diagnóis.

Is é an rabhadh luath eile na seangáin. Feirmíonn seangáin aifidí — cosnaíonn siad iad agus baineann siad an honeydew amach mar a bheadh tréad ba bídeacha. Má fheiceann tú seangáin ag máirseáil suas an ghas, féach ar na haifidí atá á n-aireachtáil acu. Agus coinnigh súil ar an bhfás nua: casann agus brúnn aifidí é, mar sin ciallaíonn duilleoga óga casta, díchumtha gan aon rud sa timpeallacht á mhíniú gur cheart an duilleog a iompú agus an bun a sheiceáil.

Cá as a dtagann aifidí agus cén fáth a scaipeann siad chomh tapa?

Dhá fhreagra, an dá cheann céanna do gach lotnaid a scriosann tent. Ar dtús, taistealaíonn siad isteach — is iad aifidí ceann de na taistealaithe is coitianta ar chlóin agus gearrthacha. B’fhéidir go bhfuil an cara a thugann gearradh saor in aisce duit ag tabhairt coilíneacht aifidí saor in aisce nach féidir leat a fheiceáil go fóill. Sin an fáth a dtuilleann gach planda nua seachtain in aonrú, á iniúchadh go laethúil, sula dtéann sé gar don phríomh-tent. Níl géineolaíocht saor in aisce saor in aisce má thugann sí paisinéirí léi.

Sa dara háit, casann an mhata ort. Pórann aifidí go héighnéasach — táirgeann baineann amháin óga beo gan cúpláil, agus tosaíonn na hóga sin ag pórú laistigh de sheachtain. Ní fána réidh é cuar an daonra, is aill é ag dul sa treo mícheart. Sin an fáth ar dhúbail beart beag An Trócaireach thar oíche. Ní leis na haifidí is féidir leat a fheiceáil atá tú ag déileáil; leis na trí ghlúin eile atá ag teacht cheana atá tú ag déileáil.

Conas a fhaighim réidh le haifidí?

Tá tú ag briseadh timthriall pórúcháin tapa, ní ag piocadh cúpla feithid, agus athraíonn sin an cur chuige.

• Buail díobh iad le huisce. Séideann scaird láidir d’uisce simplí an choilíneacht den phlanda — áisiúil i veg, neamhphraiticiúil nuair atá sí i mbláth. Ceannaíonn sé tús maith duit.
• Cóireáil na bunanna. Maraíonn gallúnach feithidicídeach feithidí boga ar theagmháil trí na seicní cille a bhriseadh síos — is é an sprae ciallmhar anseo é, sábháilte agus tapa briseadh síos. Bíonn sé i stoc ag DIG. Buail bun na nduilleog óg agus na gais bhoga áit a mbeartaíonn siad i ndáiríre, ní díreach na barr.
• Cóireáil arís chun an chéad tonn eile a ghabháil. Glanann pas amháin na haifidí beo; coinníonn na cinn atá saolaithe cheana agus na huibheacha an timthriall ag dul, mar sin déan arís é gach cúpla lá go dtí go dtagann an fás nua isteach glan. Is gotha é sprae aonair, ní cóireáil.
• Tabhair isteach bóíní Dé don chluiche fada. Itheann bóíní Dé agus a larbhaí aifidí níos tapa ná mar is féidir leis na haifidí pórú. Ordaigh iad, scaoil sa tent iad, lig dóibh oibriú gan iarmhar ná amú sprae. Bíonn siad i stoc ag DIG.
• Gan spraeáil go déanach i mbláth. Tá tú chun é seo a chaitheamh. Tada ar an bplanda sa dá nó trí seachtaine deireanacha roimh fhómhar. Más chomh dona sin é chomh déanach sin, is é an freagra macánta fómhar luath, ní sprae déanach.

Ansin coinnigh amuigh iad: cuir gach rud nua i gcoraintín, déileáil le haon seangáin, agus seiceáil an fás nua agus bun na nduilleog gach uair atá tú sa tent. Is iad na haifidí a scriosann fás na cinn nár fhéach éinne dóibh.

Nach bhfuil tú cinnte gurb é seo do fhadhb? Rith í tríd an Diagnosis Buddy — cúig cheist agus beidh a fhios agat.